Ishemijska bolest srca jeste jedna od najčešćih bolesti na našim prostorima. Ona je najčešći uzrok smrti kod osoba starijih od 45 godina, a kod muškaraca nakon 35. godine starosti. Ishemijska bolest srca, u 95% slučajeva, podrazumeva nakupljanje masnih naslaga (aterosklerotskih plakova) u lumenu arterijskog krvnog suda srca (koronarne arterije). Ovaj proces vodi ka sužavanju krvnih sudova, a samim tim i nezadovoljavajućeg dopremanja hranljivih materija i kiseonika do srčanog mišića. Sužavanje lumena arterijskih krvnih sudova srca predstavlja srž problema koronarne bolesti.

Najčešći simptom koji se javlja u ovoj patologiji jeste bol u grudima, odnosno angina pektoris. Bol može da se javi prilikom fizičkog napora ili pak u miru kada je bolest već uznapredovala. Takođe, bolest može da se manifestuje u vidu:

  • Tihe ishemijske bolesti srca koja ne daje simptome,
  • Infarkta miokarda,
  • Poremećaja srčanog ritma (srčane aritmije),
  • Srčane slabosti (srčane insuficijencije),
  • Naprasne srčane smrti.

Faktori rizika za nastanak koronarne bolesti su:

  • Starost,
  • Pušenje,
  • Hipertenzija,
  • Dijabetes tip I i tip II,
  • Povišene vrednosti LDL holesterola i triglicerida u krvi,
  • Niske vrednosti HDL holesterola,
  • Gojaznost i sedentarni stil života,
  • Naslednost,
  • Stres itd.

cabg3

coronary artery bypass

Aterosklerotske promene se ne mogu izlečiti u pravom smislu te reči, ali se suženja koja ona prave na krvnim sudovima mogu premostiti što i jeste suština koronarne hirurgije; da se premosti (bajpasira) mesto suženja arterijskog krvnog suda srca i da se na taj način dovede krv do srčanog mišiča. Krvni sudovi koji se koriste za premoščavanje nazivaju se graftovi i mogu biti arterijski i venski. Najčešće je to kombinacija jednog arterijskog i više venskih graftova. Arterijski graft koji se koristi je unutrašnja grudna arterija. Od venskih graftova se koristi velika površna vena noge. Dužina vene koja se prepariše zavisi od broja graftova koji su neophodni za operaciju, a broj graftova koji se mogu iskoristiti ide od jednog, pa čak do pet. Pored ova dva grafta, može se koristiti i radijalna arterija iz podlaktice ruke. Ona se koristi najčešće u slučajevima nedostatka vene koje mogu biti operisane ili pak varikozno izmenjene.

Upotreba unutrašnje grudne arterije se pokazalo kao nezavisan prediktor ranijeg umiranja više godina nakon operacije. Zbog toga je preporuka ekspertske grupe ACC/AHA (American Collage of Cardiology/American Heart Association) da se unutrašnja grudna arterija rutinski koristi bar za revaskularizaciju prednje nishodne arterije srca. Arterijski graftovi imaju dugoročniju prohodnost u odnosu na venske. U 90% slučajeva, unutrašnja grudna arterija će biti prohodna deset godina nakon operacije, dok svega 60% venskih graftova je prohodno nakon istog vremenskog perioda. Ovo je opredelilo veliki broj kardiohirurških centara na koncept totalne arterijske revaskularizacije.
Za vreme operacije hirurg najčešće pravi rez sredinom grudnog koša. Na ovaj način dolazi do grudne kosti koja mora biti uzdužno presečena kako bi se došlo do srca.

Takođe, ukoliko se koriste venski graftovi, u zavisnosti od dužine vene koja je uzeta, postojaće i rez na nozi ili pak na podlaktici ukoliko se koristi radijalna arterija podlaktice.

U najvećem broju slučajeva koronarna hirurgija se radi na nekucajućem srcu. Nekucajuće srce znači da srce mora da se zaustavi. Pre nego što se zaustavi, pacijent se stavlja na mašinu za vantelesnu cirkulaciju koja menja ulogu srca i pluća za vreme operacije. Nakon završenog šivenja graftova, srce počinje da radi, pacijent se skida sa mašine za vantelesnu cirkulaciju i operacija se privodi kraju.

U manjem broju slučajeva ova hirurgija se radi na kucajućem srcu, što znači da se srce ne zaustavlja i da se ne koristi mašina za vantelesnu cirkulaciju.

Koji i koliko će se graftova koristiti, kao i način na koji će pacijent biti operisan zavisi od odluke hirurga kako bi se postigao optimalan rezultat.

Nakon operacije pacijent se smešta u jedinicu intenzivne nege gde se najčešće zadržava jedan do dva dana, a zatim se premešta u jedinicu poluintenzivne nege. Nakon potpune stabilizacije se premešta na odeljenje koronarne hirurgije. Prosečno zadržavanje u bolnici nakon operacije iznosi osam do deset dana nakon čega se pacijent otpušta na kućno lečenje.

Broj urađenih bajpaseva je relativan i ne odgovara uvek težini bolesti. Bolesnik koji je dobio četiri ili pet bajpaseva nije obavezno ‘’bolesniji’’ od onog što je dobio samo jedan. Stanje krvnih sudova srca, funkcija leve komore i pridružene bolesti određuju težinu operacije.

Važno je znati da se koronarnom hirurgijom premoščava mesto suženja krvnog suda kako bi se dopremila krv do svih delova srčanog mišića. Na ovaj način će se povući simptomi bolesti i poboljšati kvalitet života pacijenta. Pošto su graftovi skloni propadanju tokom vremena, neophodno je nakon operacije raditi na promeni stila života kako bi vek trajanja graftova bio duži, a operacija imala bolji i duži efekat.

Preko 98% pacijenata preživi prvih mesec dana od operacije, 97% preživi jednu godinu, 92% 5 godina, 81% 10 godina, a 66% preživi 15 ili više godina nakon operacije.

Deset godina od operacije 60% pacijenata neće imati anginozne bolove.

Rizik od komplikacija koronarne hirugije je veći:

  • Ukoliko je pacijent operisan kao hitan slučaj u odnosu na elektivne pacijente, odnosno pacijente koji su imali odgovarajuću preoperativnu pripremu,
  • Kod osoba starijih od 70 godina,
  • Kod žene,
  • Kod osoba koje su već imale operaciju na srcu,
  • Ukoliko postoji udruženost drugih bolesti kao što su dijabetes, hronična opstruktivna bolest pluća, bubrežna slabost, periferna vaskularna bolest itd.
  • Preko 95% pacijenata nema nikakve komplikacije, a one koje mogu da se jave su:
  • Krvarenje,
  • Srčane aritmije,
  • Infarkt miokarda,
  • Moždani udar,
  • Prolazna dezorijentacija u vremenu i prostoru,
  • Bubrežna insuficijencija,
  • Duboka venska tromboza,
  • Plućna embolija,
  • Infekcija mesta reza, infekcija grudne kosti, infekcija sredogruđa itd.

Smrtni ishod se javlja u 1-2% slučajeva.

pitanja i komentari

go_red_logo